F. Buiten de lijntjes kleuren

Ik was laatst op bezoek bij een vriendin die al jaren als mantelzorger voor haar demente ouders zorgt. Voor de gezelligheid gaan ze soms een potje scrabbelen. Dit wordt steeds ingewikkelder, want haar moeder begint sinds kort allerlei vreemde, onbestaanbare woorden op het bord neer te leggen. Wat moet je doen? Corrigeren is geen optie, dat leidt alleen maar tot boosheid en verzet. Dan maar net doen alsof je neus bloedt en er verder maar geen probleem van maken? Zelf ook maar buiten de lijntjes gaan kleuren? De poort naar ongebruikelijke lettercombinaties staat wagenwijd open. Hoe lang zou je dit als weldenkend persoon kunnen volhouden? We vinden er al snel niets meer aan wanneer we spelletje zonder duidelijke spelregels moeten spelen en aangespoord worden om totaal willekeurig allerlei imaginaire woorden uit de hoge hoed te toveren.

Misschien moet ik dit vreemde-woorden-spel maar eens gaan uitwerken tot een kort en spannend verhaal. De geheimzinnige lettercombinaties die staan voor belangwekkende geheime boodschappen. Misschien schemert er zelfs wel een Stephen King plot in door.

Uit vroegere tijden kennen we het fenomeen ‘orakel’, onduidelijk geformuleerde gebrabbel-de-babbel, door de goden ingegeven. Als dat kan, waarom zou het dan ook niet mogelijk zijn om via de onbegrijpelijke demente woordenschat belangwekkende boodschappen door te krijgen? In bepaalde kringen, lieden waar ik verder niet mee gezien wil worden, is het begrip ‘channeling’ in zwang, een moderne vorm van het
‘ge-orakel-de-kukel-de-kakel’. Een orakel werd in vroegere tijden geraadpleegd om de goden te bevragen, b.v. in het kader van een veldslag, de oogst, dat soort dingen.

Ik ben gefascineerd door de performance art van Marina Abramović. Zij en haar toenmalige man Ulay deden allerlei sociaal ongemakkelijke, niet geheel ongevaarlijke of lugubere performances, gekenmerkt door termen als ‘er helemaal voor gaan’, zelfbeschadiging en uitputting. Jij en ik maken soms ook mooie plannetjes, maar daar blijft het dan vaak bij. Wat zij bedachten, voerden ze ook echt uit, no matter what.

Door hen aangespoord wilde ik als een soort discipel ook wel eens een gokje wagen, maar dan niet zo totaal en gevaarlijk als zij. Het moest gemakkelijk en veilig.
Echte risico’s lopen is geen hobby van me.

Wat had ik bedacht? Het leek me wel eens lollig en leerzaam om een sudoku denksport boekje willekeurig in te gaan vullen om daarna de bladzijden uit te knippen en op een groot vel papier te plakken om het vervolgens als kunstvoorwerp aan de muur te hangen. Het leek me een geinig en uitvoerbaar experiment.

Dan gaat er wel wat door je heen en ik kan je uit eigen ervaring vertellen dat zoiets nog niet zo eenvoudig is. Al snel slaat de interne waakhond aan:

‘Waar slaat dit op, joh? Ben je nou helemaal gek geworden? Heel vermoeiend allemaal, zucht! Zonde van de tijd en zonde van het geld! Zo’n mooi boekje, helemaal aan gort.’

Ik heb het volgehouden tot aan bladzijde 10, maar moest toen toch echt afhaken, terwijl ik donders goed wist dat het om een zelfbedacht onschuldig kunstproject ging, een soort meditatie zo u wilt. Blijkbaar kan ik me maar slecht losrukken van de gebroeders zinvolheid en logica.

Heel fascinerend om waar te nemen is het dat je bij het zogenaamde ‘willekeurig invullen’ het blijkbaar niet kunt laten om in patronen te denken, b.v. volgens het ritme van ‘Om en om een hokje zwart maken’, ‘1234 invullen en daarna 4321’ etc. Geheel onzinnig bezig zijn, iets ondernemen zonder enige logica blijkt al snel een brug te ver.

Ik voel het niet alleen, ik weet het zeker! Het is het innerlijke verzet dat een dam wil opwerpen tegen de kwade wil van Duivelse geesten! Tenminste, dat zou uiteindelijk blijken uit dat Stephen King plot.