F. Van kwaad tot erger

Ik zag de buurman de schutting weghalen. Hiervoor moest hij een geul graven. Toen ik hem daar zo bezig zag deed het me denken aan het beeld van een loopgraaf gravende Oekraïense soldaat. Wie had dat gedacht, in 2023 loopgraven in Europa! Dat was toch WO-I?  

 

Ik moest onwillekeurig denken aan wat schrijver H. Mulisch er ooit eens over zei. Druivenranken langs de Rijn deden hem denken aan oorlogsgraven. Nog nooit had hij naar oorlogsgraven gekeken en gedacht: ‘hé, wat doen die me aan druivenranken denken’. De associatie gaat van kwaad tot erger, nooit andersom. En inderdaad, bij het zien van loopgraaf gravende Oekraïense mannen denk ik nooit: ‘Hé, kijk, net mijn buurman’. Loopgraven. De tot soldaat gemaakten, koud en angstig wachtend op het aanstormende geweld.

God wat haat ik geweld en zeker wanneer het de gelegitimeerde variant betreft. Een waanzinnige dictator droomt zich af op Peter de Grote, heerser van het groot Russische Rijk. Heb je weleens gezien hoe groot dat land is? Rupsje nooitgenoeg! Volgens Poetin is het een gerechtvaardigde strijd, een speciale operatie gericht op de vernietiging van het satanische Westen en het Oekraïense nazisme. Moedertje Rusland moet verdedigd worden. Moeten ze maar niet lonken naar het NAVO-lidmaatschap. Het tegengestelde gebeurde. Zweden en Finland zijn toegetreden. Grote Scandinavische landen, die in militair opzicht zeker een toontje mee kunnen blazen. Loopgraven in een tijd waarin bommen, raketten, mortieren en granaten enorme afstanden kunnen overbruggen. Waar is trouwens de luchtmacht?

Gisteren werd bekend dat de Engelsen 10 moderne tanks zullen gaan leveren. Volgens Zelenski een druppel op de gloeiende plaat. Hij heeft er honderden nodig. De druk op Duitsland wordt opgevoerd om ook modern wapentuig te leveren. Ze twijfelen. Ze vrezen escalatie. Wanneer je de beelden ziet van de vernietiging van burgerdoelen, zoals dat flatgebouw waar het dodental vooralsnog op 29 staat, dan vraag ik me wel af, welke escalatie? Alles wat God verboden heeft, het eerbiedigen van de Universele rechten van de mens, het oorlogsrecht, alles wordt aan de Russische laars gelapt. Het doorboorde flatgebouw deed me denken aan de Bijlmerramp, 43 doden. Geen idee wat kwaad of erger is.

Ik beschouw mezelf als pacifist, trouw lid van Amnesty International, ben geen voorstander van martelpraktijken, verafschuw de inzet van chemische wapens, walg van genocide, ben tegen alle vormen van geweld, anti-oorlog, anti-kernwapens en ga zo maar door.

Wat betekent het voor ons als mensheid dat we onze hoop gevestigd hebben op mannen als Xi of Erdogan? China bekleedt vooralsnog een merkwaardige rol. Enerzijds zijn ze loyaal aan Poetin, voor het gas, anderzijds verbiedt Xi de inzet van (tactische) nucleaire wapens. Die zijn slecht voor de wereldeconomie en dus ook voor de Chinese economie, dus slecht voor Xi.

Ook zo’n vaag begrip: ‘tactisch nucleair’. Alsof de normale inzet van nucleaire wapens niet tactisch zou zijn, ongericht zonder plan een beetje nucleair in het rond bombarderen. Nucleair blijft nucleair. Misschien wordt er de kleinere schaal mee aangeduid, zeg maar op een schaal van een stad als Hiroshima.

Er wordt beweerd dat iedere oorlog eindigt aan de onderhandelingstafel. De beide kampen hebben allebei niets te winnen bij onderhandelen. Rusland wil op zijn minst beslag leggen op alle geannexeerde gebieden, inclusief de Krim, terwijl Oekraïne al deze gebieden juist wil heroveren. Een patstelling. Er kunnen natuurlijk allerlei onverwachte dingen gebeuren. Rusland bestaat uit allerlei deelstaten waarin nationalistische groeperingen zich roeren. Nationalistische leiders kunnen de roep op verzelfstandiging nauwelijks weerstaan. Ook in het Russische leger schijnt deze stammenstrijd tot uiting te komen. Ik hoop maar dat de Russische expansiedrift intern zal worden opgeblazen. Het wachten is op een door Marx gedefinieerde ‘Verelendung’, revolutie en ommekeer volgend op verpaupering. Wanneer de Russische samenleving economisch en sociaal onderuitgaat en de bereidheid om te sterven haar dieptepunt heeft bereikt en de Russische bevolking de propaganda niet meer slikt, moe van alle angst en dood, dan pas zal het gebeuren. Maar ik vrees dat het verpauperen nog wel een tijdje zal kunnen aanhouden. Helaas.