F. Onbedoelde kunst

Zolang er leven is bestaan er creatieve uitingen die tot de canon van de kunst gerekend worden. Van de rotsschilderingen van Lascaux tot de beelden van Rodin.

Naast creatievelingen die de boel niet in de maling nemen zijn er ook kunstenaars die de grenzen opzoeken van wat nog tot kunst gerekend mag worden. Het zwarte vierkant van Kazimir Malevitsj is daar een mooi voorbeeld van.

Kunstenaar Marcel Duchamp gebruikte industriële voorwerpen, haalde ze uit de alledaagse context en bestempelde ze tot kunst. Ik vermoed dat hij alleen maar een dikke middelvinger wilde opsteken naar al die serieuze opgeblazen kunst. Hij noemde zijn kunstvoorwerpen ‘readymade’. Een mooi voorbeeld is het urinoir dat hij omgekeerd in een museum tentoonstelde. Ondanks zijn poging de kunst en de kunstkenners een pootje te lichten door iets ridicuuls te doen, is zijn werk als serieus werk terug te vinden in de analen van de kunstgeschiedenis. Geheel tegen zijn wil, onbedoeld.

Dit soort conceptuele kunst is meer praatje dan plaatje. Ik heb er moeite mee. Sommigen zullen beweren dat dat nu precies de bedoeling is. Het schuurt en het moet je aan het denken zetten. Oké, missie geslaagd. Marcel Duchamps was overigens een serieuze kunstenaar die heel goed wist waar hij mee bezig was.

Er bestaat ook onbedoelde kunst die echt onbedoeld is. Het vraagt om een speciale blik, maar eenmaal door dit virus aangestoken kom je het overal tegen.

Als eerste moet ik de reparatie aan het asfalt noemen. De mannen die dit werk doen zijn over het algemeen niet geïnteresseerd in kunst, ik denk zelfs dat 99,9% het als een vorm van onzinnige tijdspassering zal typeren. Ze zien zichzelf echt niet als kunstenaar, ze zouden het denk ik zelfs als een belediging opvatten. Het zijn vaklieden, geen prutsers. Ondanks hun afschuw en walging maken ze wel degelijk kunst. Geheel onbedoeld natuurlijk, maar dan ook echt. Het zijn dan ook plaatjes zonder praatjes. Met hete pek smeren ze de scheuren in het asfalt dicht. Een zekere poëtische kwaliteit kan ze niet ontzegd worden. 

Van een geheel andere categorie is de onbedoelde kunst van de mol, die naar ik aanneem niet eens weet dat er zoiets als kunst bestaat, laat staan dat het schattige beestje zich als kunstenaar zal willen voordoen. Maar wat te denken van zijn landschapskunst? Je vraagt je wel eens af waar zo’n mol nou helemaal mee bezig is. 

Was hij soms in de war, en waarom in hemelsnaam zoveel? Om de 20 cm even naar lucht happen? Was hij misschien een beetje astmatisch, eentje die het onder de grond snel benauwd krijgt? Misschien zat hij een behendige worm op de hielen, je weet het niet. Wat ik echter wel zeker weet is dat dit veld, 1 op 1 overgebracht naar een museale omgeving, geen slechte indruk zal maken.

Ik nodig u uit om ook in uw omgeving eens uit te kijken naar onbedoelde kunst. Succes ermee en veel plezier!