F. Een wit vel papier

‘Als je een vel wit papier hebt en kleurpotloden en je doet niks, dan kan het altijd nog een mooie tekening worden.’ Mooie uitspraak van Theo Maassen.

Schrijvers kunnen blokkeren van een wit vel papier. Dat zal waarschijnlijk iets te maken hebben met overspannen verwachtingen. En met de confrontatie met de realiteit.

De verwoestende teleurstelling na het initiële creatieve enthousiasme kan pijnlijk zijn, zo pijnlijk zelfs dat je in de spiegel kijkt en je je oprecht de vraag stelt ‘Waarom toch?’ en daar dan geen goed antwoord op weten. Je kunt op zulke momenten maar beter iets anders gaan doen en het is aan te raden om het grootse meesterwerk dan maar even met rust te laten. De broertjes teleurstelling en zwartgalligheid zijn onaangekondigd binnen komen vallen en nemen zonder iets te vragen naast je plaats aan de bar om je te omhelzen als ware het je grootste vrienden. Nee, natuurlijk bak je er weer niets van, wat heb je toch in je hoofd gehaald!

Mijn moeder voegde me ooit eens toe: ‘Wat moet jij nou met verf en kwasten, dat kan je toch helemaal niet?’ Deze opvoedkundige aanwijzing heeft er flink ingehakt en heeft zich vanaf dat moment een plaatsje in mijn wezen weten te veroveren. Ontmoediging en zelfafwijzing liggen altijd op de loer. Ja beste mensen, dit wordt geen vrolijk stukje.

Ik vroeg wat geluk was en kreeg als antwoord: ‘Geluk is een indicatie voor dat wat belangrijk voor je is.’ Natuurlijk voel je geluk bij dat wat belangrijk voor je is, maar is ongeluk dat dan ook niet? Zijn de dingen van waarde ook niet de dingen die je pijn kunnen doen? Juist die dingen zou ik zeggen. Iemand die je niet hoog acht, niet respecteert, of liefhebt die kan je geen pijn doen, althans niet in die mate.

Ik zou niet willen beweren dat mensen die je liefhebt je alleen maar pijn willen doen, dat zou raar zijn. Wanneer liefde onvoorwaardelijk is dan ervaar je commentaar op wat je doet niet als afbrekend. Ik had ooit eens een neefje van 10 te logeren. Hij moest in een kamertje gaan slapen waar ik wel eens schilderde. Overal stonden schilderijen. Ook een aantal enge koppen. Ik zei: ‘Ik draai ze maar even om. Sommige mensen vinden ze nogal eng.’ Hij keek me peinzend aan en zei toen: ‘Ik vind ze niet zo zeer eng, maar wel helemaal mislukt.’ We moesten er allebei heel hard om lachen. Ik denk er nog vaak aan terug. Opperste kinderlijke eerlijkheid. Geen greintje boosaardigheid. Zijn vriendelijk commentaar heeft me gesteund om vooral door te gaan, mislukking of niet. 

Creativiteit heeft alles in zich om op je bek te gaan en door venijnig commentaar moedeloos af te haken. De geïnternaliseerde stemmetjes zijn nooit te beroerd om hun verwoestende werk te verrichten, net als Waldorf en Stadler, de 2 chagrijnige mannetjes uit de Muppet show. Na jaren van maar doorploeteren herken ik de stemmetjes en schrik er nog wel even van, maar laat me er toch niet meer door uit het veld slaan.

Op dit moment werk ik aan een heuse roman. Een hele onderneming. Ik vind het doodeng om mensen er iets van te laten lezen. Ik heb zelfs eventjes overwogen om na jaren van noeste arbeid, zweten en zwoegen het maar door de figuurlijke plee te spoelen of de hele boel maar in de hens te steken. Het helpt om deze stukjes te delen. Zo draagt alles bij om me kwetsbaar op te stellen, for better or for worse. Je moet maar zo denken: ‘In de akkers van kwetsbaarheid groeien de mooiste bloemen’.

Naast kwetsbaarheid is weerbaarheid ook van belang, resilience in het Engels. Veerkracht zou een betere vertaling zijn. Na een val opstaan en weer doorgaan en je niet van de wijs laten brengen. En natuurlijk ook een beetje minder belachelijke verwachtingen koesteren.

Ik zeg: ‘Kom op, pak dat witte vel papier en ga lekker met die kleurpotloden aan de slag. Wie weet buigen al die onrealistische verwachtingen wel om in een fantastische realiteit. Niets doen kan altijd nog.’