F. Een goede buur

Een goede buur is beter dan een verre vriend. Sorry Leo, maar dat is nu eenmaal de uitdrukking. Maar wat is een goede buur eigenlijk en waarom vinden we dat toch zo belangrijk?

Als eerste moet ik de ontwikkeling in de maatschappij noemen waarbij autonomie van het individu hoog in het vaandel staat. Dat gaat soms ver. Mensen voelen zich verloren, losgeslagen van de eens zo sterke collectieve verbondenheid, ondersteund door godsdienst en politieke verzuiling. Mensen gebruiken niet zelden een psychologisch schild tegen al het vermeende kwaad in de maatschappij en leunen op vertrouwelingen, zij die door de tijd heen hebben aangetoond niets kwaads in de zin te hebben.

Van de onbekenden in de buurt ontwikkel je een voorlopige indruk die, hoewel niet in beton gegoten, dienstdoet als instrument om ruwweg te classificeren en te rangschikken voordat er overgegaan kan worden tot verder gaande hartelijkheid. 

De bereidheid om je van je meer sociale kant te laten zien, de kant van verbondenheid varieert, per individu, per moment of omstandigheid. Soms heb je helemaal geen trek in al te welwillende buurtpraatjesmakers, terwijl er ook momenten zijn waarop je de aandrang om een praatje aan te knopen bijna niet kunt onderdrukken. Soms zit je even niet zo goed in je vel of is er privé van alles aan de hand waardoor je de luiken maar liever gesloten houdt, hoe hard er ook op de deur wordt gebonsd. Deze wispelturigheid maakt het lastig om te begrijpen wat er van een goede buur verwacht mag worden. Een verre vriend, ja dat is een makkie.

 

De meeste mensen willen graag een goede verstandhouding met hun buren alsook met de mensen uit de buurt. Kenmerken als vriendelijkheid, verdraagzaamheid en behulpzaamheid staan voor de goede buur hoog in het vaandel. Autonomie maakt voor even plaats voor gemeenschapszin. Vaak beperkt het collectiviteitsgevoel zich tot een select groepje dat over en weer bereid is om diensten aan te bieden dan wel af te nemen, of het nu gaat om hulp bij een (medische) noodgeval of delen van de huissleutel of een volle gereedschapskist. De initiële terughoudendheid en mogelijke argwaan maakt dan plaats voor beschikbaarheid, openheid en bereidwilligheid. Maar een goede buur, hoe goed de intenties ook mogen zijn, betekent nog geen vriendschap. Dat kan natuurlijk wel, maar het is geen vanzelfsprekendheid. Ik ken mensen die hun directe buren als vrienden beschouwen en af en toe samen eten en soms zelfs besluiten om samen een vakantie te boeken.

 

Dat brengt me bij het volgende punt, burenruzie en hinder. In het Burenrecht, onderdeel van het Burgerlijk Wetboek staan de regels opgesomd. Deze juridische bepalingen worden overigens alleen maar van stal gehaald wanneer buren er onderling niet uitkomen. Zo wordt het begrip ‘hinder’ in artikel 37 omschreven als:

 

‘De eigenaar van een erf mag niet in een mate of op een wijze die volgens artikel 162 van Boek 6 onrechtmatig is, aan eigenaars van andere erven hinder toebrengen zoals door het verspreiden van rumoer, trillingen, stank, rook of gassen, door het onthouden van licht of lucht of door het ontnemen van steun.’

 

Hoe zou ik de ideale omgang met buren en mensen uit de buurt willen omschrijven? Ik ervaar soms een terughoudendheid om elkaar betekenisvol te willen ontmoeten. Dat betekenisvolle kenmerkt zich door een werkelijke belangstelling en betrokkenheid en blijft het contact niet beperkt tot een joviale kreet of verre armzwaai. De bereidheid tot werkelijk contact groeit wanneer er iets naars of gelukkigs is gebeurd, iets wat eenieder raakt zoals na een verschrikkelijk verkeersincident of het bereiken van de finale door het Nederlands elftal (het is lang geleden, maar valt niet uit te sluiten). 

Niet iedereen staat overigens te trappelen om buren, laat staan een hele wijk, over de vloer te krijgen. Zoals gezegd de hang naar autonomie en de wens naar verbondenheid staan op gespannen voet. Ik schat in dat niet iedereen zich prettig voelt bij de gedachte om in een commune te leven, waarbij alles gedeeld wordt en Jan en Alleman op ieder gewenst moment maar in- en uitloopt. 

Als visioen zie ik het beeld opdoemen van een Italiaans plein in de open lucht, waar buren aan lange tafels uitgebreid met elkaar zitten te eten en te drinken en bespreken wat ze interessant, betekenisvol of belangrijk vinden, waarbij kinderen op het plein rustig kunnen spelen en waarbij iedereen zich veilig en gezien voelt.