Babbel en Snabbel

Leo: Het was één januari 2024 en de schrijver zat op de bank. Hij staarde wat voor zich uit. De vorige avond had hij het boek afgerond. Hij was er een jaar mee bezig geweest. Het boek had als een rode kabel door zijn 2023 gelopen. Maar gisteravond waren de laatste woorden getypt, was de laatste pagina gesaved en werd het beeldscherm van de laptop neergeslagen. En nu was er de oorverdovende stilte van 2024. De schrijver moest er even aan wennen. Geen thema meer bedenken. Niet meer de email checken om te kijken of er een stukje van de co-auteur was gearriveerd. Alleen stilte. Ik ging naast de schrijver zitten. Hij had dat niet eens door, hij was in gedachten. Ik kuchte en de schrijver keek op. ‘Was het zwaar om dat boek te schrijven?’, vroeg ik. ‘Best wel’, antwoordde de schrijver. ‘Soms ging ik zitten en dan ontstonden de stukjes als vanzelf, maar het kwam ook voor dat het maar niet wilde komen en dat ik een avond voor het beeldscherm zat. Wat typen, deleten, weer wat typen, we...

Onderwerpen genoeg voor het allerlaatste stukje. Neem het wingewest Groningen: Niet alleen gas wordt hier uit de bodem gehaald, maar ook zout. En dat veroorzaakt een bodemdaling in Heiligerlee, het dorp naast ons. In de vergunning staat dat die bodemdaling maximaal 20 centimeter mag bedragen, maar dat gaan we niet redden. De teller staat op 22,8 centimeter en zal wellicht nog stijgen. Staatssecretaris Vijlbrief (u weet wel, die zo betrokken is bij Groningers) heeft daarom de vergunning aangepast. Er mag nu 24 cm bodemdaling zijn. Dan klopt het weer. De staatssecretaris stelt dat de risico’s voor schade en veiligheid niet veranderen, maar wil wel nader onderzoek doen naar de gevolgen van de bodemdaling voor dit gebied. Neem de kliek van Rutte: Cora van Nieuwenhuizen (VVD uiteraard) was als minister van infrastructuur betrokken bij topoverleg met de energiesector. In augustus 2021 maakte ze de overstap naar de energiesector. Vier dagen voor haar overstap regelde ze via een bepaalde re...

Het zit erop, althans dat heb ik zo besloten. Dit stukje is het laatste wat ik zal bijdragen aan ons 2023 schrijfproject. Ik wil de regie over het laatste stukje behouden en zal zelf besluiten dat dit toch echt mijn laatste stukje is. Voor je het weet kom je niet toe aan het besluit en blijkt dat wat je ooit eens schreef het laatste te zijn. Hiermee hebben we gelijk twee belangrijke categorieën van het fenomeen ‘laatste’ te pakken, 1) bewust aangewezen en 2) eentje die je overvalt, die met terugwerkende kracht het predicaat laatste voor zich opeist. De laatstgenoemde categorie is de meest voorkomende. Veel vaker dan de eerste word je je opeens bewust dat het voorbij is en kun je je van wat voorbij is alleen nog maar een herinnering vormen. De laatste peuk bijvoorbeeld, wanneer was dat? Er moet ooit sprake zijn geweest van een laatste haal, waarna, om de sigaret te doven, de overvolle asbak over zijn oevers stroomde, zonder te beseffen dat het deze ene sigaret was die de eer te beur...

Inge en ik doen een paar dagen Leeuwarden. Of Ljouwert zoals ze in Friesland zeggen. Of Liwwadden zoals ze in Leeuwarden zeggen. Of Luwt zoals ze in de Friese polderstreek Het Bildt zeggen. Tegenwoordig is het al zo erg dat ik in mijn gedachten bezig ben met een stukje voor ons boek en de eerste gedachte is dan wat het thema moet zijn. Dat je Leeuwarden op zoveel manieren kunt uitspreken, en het Fries in het algemeen, zou op zich een thema kunnen worden, maar het is zo uitgekauwd. We zien wel, er komt vanzelf een thema. We slapen in Post Plaza, het oude hoofdpostkantoor van Leeuwarden. Een mooi gebouw dat terecht een rijksmonument is met een prachtige houten kap boven grote pilaren. Op een beduimeld oud karton in het hotel lees ik het verhaal dat de Duitsers aan het einde van de oorlog het gebouw op wilden blazen, maar het verzet (Theo en Jan) hadden de trotylblokjes vervangen door namaak, waardoor het gebouw gespaard bleef. Het verhaal eindigt met een proost (‘tsjoch’) op de gezond...

Storm PIA raast door het land. Bomen worden in hun bestaan bedreigd, net als degene die er onderdoor lopen. Ik las dat PIA haar eerste dodelijke slachtoffer heeft gemaakt. De 39-jarige vrouw zat op de fiets toen er een boom op haar viel. Dat gebeurde in het Gelderse dorp Wilp, vlakbij Deventer waar de vrouw vandaan kwam. Ze werkte bij een zorginstelling als begeleider van mensen met een verstandelijke beperking. Tijdens het ongeval was ze ook aan het werk: ze maakte een fietsritje met een cliënt die ook op de fiets zat.  M. wilde eigenlijk ’s avonds de deur niet meer uit, maar Leo hield voet bij stuk: ‘Na het eten gaan we gezellig samen met de honden nog even de bossen in.’ M. had het niet zo op het duister. Dan kan er van alles gebeuren. Ook dingen die je niet verwacht. Zijn ogen gingen schichtig heen en weer. ‘Het is beter dat ik thuisblijf. Ga jij maar alleen met de honden.’ M. was heel standvastig. Hij had nare verhalen gehoord over storm PIA. Pia deed hem terugdenken aan zij...

Aan het einde van het jaar blikken we graag terug en gaan we dingen bedenken om dat terugblikken op te leuken. Zo hebben we ooit het ‘woord van het jaar’ bedacht. Dat is uiteraard een onbelangrijk en nietszeggend woord, want anders had het woord al veel langer bestaan. En uiteraard vergeten we het woord weer snel, want het is immers onbelangrijk en nietszeggend. In die zin klopt het dan wel weer, het ‘woord van het jaar’. Ik heb het even opgezocht en in 2022 was het winnende woord ‘klimaatklever’. Geen flauw idee meer wat dat betekent. Mijn eerste gedachte was dat als je op de linkerbaan van de snelweg rijdt en er hecht zich een elektrische auto aan je bumper, zo’n arrogante Tesla bijvoorbeeld, dat je dan last hebt van een klimaatklever. Maar het is niet zo. Een klimaatklever is een milieuactivist die zich vastplakt, meestal aan een kunstvoorwerp. Dit jaar is het woord ‘graaiflatie’. Dat is wanneer bedrijven op allerlei manieren proberen om hun prijzen extra te verhogen. Dat kan bijvo...

Wat er voorafging: Een van onze ‘oudste’ en liefste dagbesteders is S. We begeleiden haar ook. S wil graag bij ons komen wonen, maar dan heeft ze een indicatie nodig voor de WLZ. En om die indicatie te krijgen is er weer een ‘keukentafelgesprek’ nodig waarin een indicatiesteller gaat beoordelen of het wel terecht is. Naast het slachtoffer zijn daar dan mensen uit de omgeving bij aanwezig die het verhaal consistent en aannemelijk moeten maken. S heeft cognitieve problemen door een herseninfarct in het verleden en die problemen nemen in de loop van de tijd toe. Bij het keukentafelgesprek waren Inge, namens ons, de broer van S en een vriendin van S aanwezig. Om S te helpen dikten ze de cognitieve problemen lekker aan. Het gesprek was een succes, maar S zat het met toenemende onthutsing aan te horen. Na afloop zei ze dat ze geen 73 was geworden om zoiets aan te moeten horen. Ze stopte met de dagbesteding, met de begeleiding, en haar broer en vriendin hoefden ook niet meer te komen. Ieder...

Het had me al geruime tijd bevreemd, dat woord. Verdieping waar verhoging bedoeld wordt. Vandaag heb ik het maar eens opgezocht. Mijn nieuwsgierigheid was om te snijden. Waarom zoek je zoiets nu pas op? Al die jaren ben ik er van uit mijn doen geweest. Ik vermoed een bijzondere betekenis. Hoe kan het dat iets wordt aangeduid met een schijnbare tegenstelling? Dat is dezelfde waanzin wanneer je rood als de kleur blauw door het leven te laten gaan. Verwarring alom. Maar ik heb er nooit iemand, buiten mezelf dan, over horen mekkeren, terwijl hier toch wel degelijk belangrijke zaken op het spel staan, te weten een eenduidige en transparante communicatie. Zonder een heldere grip op de betekenis van woorden wordt het wezen van de mens teruggebracht tot een beetje doelloos in een hangmat liggen. En? Wat stond er allemaal voor moois te lezen? ‘Het is inderdaad opvallend dat we spreken van de begane grond en daarna van de eerste verdieping, en niet van de eerste verhoging....

In Nederland worden asielzoekers opgevangen in Ter Apel, een plaatsje in het wingewest Groningen. De situatie loopt daar volkomen uit de hand. WC’s en dixies daar zijn veel vuiler dan op een Zeeuwse camping tijdens de Brabantse bouwvak. Mensen slapen op stoelen in wachtruimtes of op matrassen die niet gereinigd worden. De GGD rapporteerde een opeenstapeling van hygiëne-problemen. De Inspectie Justitie en Veiligheid publiceerde ook een rapport en noemde de situatie ‘onveilig en onhoudbaar’. Aan de basale eisen wordt niet voldaan, de brandveiligheid is niet op orde en het aantal gewelddadige incidenten neemt toe. De UNHCR, de vluchtelingenorganisatie van de Verenigde Naties, noemt de situatie in Ter Apel ‘ronduit zorgwekkend en een symptoom van een failliet opvangsysteem’. Het Rode Kruis noemt de situatie ‘schrijnend’. Mensen die naar Nederland komen na een lange en vaak heftige reis hebben recht op menswaardige opvang. Groningen smeekt de rest van Nederland om hulp maar, zoals alt...

Toen ik van de stad Utrecht naar het dorp Westerlee in Groningen verhuisd was, waren er twee dingen die mij opvielen. De eerste was de stilte. In Utrecht was het geluid van de A27 altijd wel aanwezig op de achtergrond, vervolgens hoorde je bij ongunstige wind ook nog eens de treinen richting Amersfoort en dan was er natuurlijk de stadse drukte van een buitenwijk met krappe, aan elkaar gelegen tuintjes. Je hoorde de buren praten, BBQ-en en Hilversum III bestond nog steeds. In Westerlee is het ’s avonds stil. Geen snelweg, geen treinen en geen hoorbare buren. Rust. Het tweede dat mij opviel was de enorme sterrenhemel. In Utrecht is er een flinke lichtvervuiling en als ik dan in mijn stadstuintje van 10 bij 5 stond, dan zag ik een enkele ster. In mijn dorpstuin van 30 bij 30 in het Dark Sky Park van Westerlee zag ik de Melkweg en drong het besef van de eindeloze ruimte een beetje door. Een beetje maar, want het menselijk brein kan het onmetelijke niet bevatten. Zo weten we bijvoorbeeld ...