F. Het laatste stukje

Het zit erop, althans dat heb ik zo besloten. Dit stukje is het laatste wat ik zal bijdragen aan ons 2023 schrijfproject. Ik wil de regie over het laatste stukje behouden en zal zelf besluiten dat dit toch echt mijn laatste stukje is. Voor je het weet kom je niet toe aan het besluit en blijkt dat wat je ooit eens schreef het laatste te zijn.

Hiermee hebben we gelijk twee belangrijke categorieën van het fenomeen ‘laatste’ te pakken, 1) bewust aangewezen en 2) eentje die je overvalt, die met terugwerkende kracht het predicaat laatste voor zich opeist. De laatstgenoemde categorie is de meest voorkomende. Veel vaker dan de eerste word je je opeens bewust dat het voorbij is en kun je je van wat voorbij is alleen nog maar een herinnering vormen.

De laatste peuk bijvoorbeeld, wanneer was dat? Er moet ooit sprake zijn geweest van een laatste haal, waarna, om de sigaret te doven, de overvolle asbak over zijn oevers stroomde, zonder te beseffen dat het deze ene sigaret was die de eer te beurt was gevallen de laatste te mogen zijn.

Er was op het moment suprême geen sprake van vuurwerk of kanonslagen, muziek van Bach, Bowie of Beethoven. Het was een moment zoals zovele. Misschien was ik op dat moment wel afgeleid door iets wat mijn aandacht trok, een voorbijvliegende zwaan of een sloom wiekende reiger, of werd mijn aandacht opgeëist door het vrolijke getingeltangel van een Italiaanse ijscoman. Of misschien was ik in gepeins verzonken en probeerde in gedachten iets recht te zetten wat in werkelijkheid compleet ontspoorde.

Het kan ook gebeuren dat iemand je de hand schudt na een genoeglijk samenzijn, overspoeld met ettelijke alcoholische consumpties en dat je dan later van een gemeenschappelijke kennis moeten horen dat hij in elkaar is gezakt en niet meer te redden was, het vertwijfeld roepen en schreeuwen van onthutste voorbijgangers, hartmassages en AED-schokken ten spijt. Dan realiseer je je met een schok dat die gezellige avond de laatste was en dat de kans verkeken is hem aan het lachen te maken met die grap waar je zelf laatst zo hard om hebt moeten lachen.

Terugdenken en concluderen dat iets het laatste is geweest gaat niet gepaard met allerlei exotische afscheidsrituelen, zoals het geval kan zijn wanneer je je bewust bent van het besluit. Dan wordt een uitleg wel op prijs gesteld.

De aankondiging kan verrassen omdat er wellicht andere verwachtingen zijn gewekt. Misschien lagen er zelfs harde afspraken aan ten grondslag. Bij een plotseling afbreken, de categorie van een onaangekondigde laatste, wordt er gek genoeg geen punt gemaakt van harde of zachte afspraken.
Dan wordt er een impliciet beroep gedaan op overmacht, in welke gedaante die overmacht zich verder ook kenbaar wenste te maken.

Het jaar 2023 is bijna voorbij. Er resten nog enkele dagen. Misschien gebeurt er in die laatste dagen nog iets van belang, een laatste column waardig. Ook dan hecht ik aan mijn besluit dat dit toch echt mijn laatste stukje moet zijn, de bewuste laatste.

Het voordeel van een bewuste laatste kan schuilen in de rust waarin zoiets beleefd kan worden. Geen opgefokte emotionele reactie op iets wat je overvalt. Wat zou me in hemelsnaam in die laatste dagen nog kunnen overvallen? Een door de lucht scherende zeemeeuw? Een oude man die iets onaardigs tegen een klein kind zegt, waardoor de verontwaardigde moeder in het geweer komt en met een rood hoofd de man van repliek dient en hem woedend te lijf wil gaan? Of de zuchtende en steunende natuur die gebukt gaat onder de machtsdrift en het vernuft van de zelfzuchtige mens? Of het verdwaald zijn, het onveilig voelen dan wel het gebrek aan saamhorigheid in de samenleving? Niets nieuws onder de zon. Allemaal oude koeien.

Kan er überhaupt sprake zijn van een laatste? Ik bedoel, wanneer alles zich herhaalt dan zal ook die laatste wel weer eens van zich laten horen. Misschien vermomd, compleet met valse baard en plaksnor, gehuld in oude lappen.

Ter afsluiting nog een Bijbels orakel. ‘Vele laatsten zullen de eersten zijn’. Geen idee wat het betekent, maar het geeft dit laatste stukje net dat stukje onzinnigheid mee waar zo’n laatste stukje recht op heeft.