F. Verdieping en onder ons

Het had me al geruime tijd bevreemd, dat woord. Verdieping waar verhoging bedoeld wordt. Vandaag heb ik het maar eens opgezocht. Mijn nieuwsgierigheid was om te snijden. Waarom zoek je zoiets nu pas op? Al die jaren ben ik er van uit mijn doen geweest. Ik vermoed een bijzondere betekenis.

Hoe kan het dat iets wordt aangeduid met een schijnbare tegenstelling? Dat is dezelfde waanzin wanneer je rood als de kleur blauw door het leven te laten gaan. Verwarring alom. Maar ik heb er nooit iemand, buiten mezelf dan, over horen mekkeren, terwijl hier toch wel degelijk belangrijke zaken op het spel staan, te weten een eenduidige en transparante communicatie. Zonder een heldere grip op de betekenis van woorden wordt het wezen van de mens teruggebracht tot een beetje doelloos in een hangmat liggen.
En? Wat stond er allemaal voor moois te lezen?

‘Het is inderdaad opvallend dat we spreken van de begane grond en daarna van de eerste verdieping, en niet van de eerste verhoging.’ Oké, ze zijn het dus met me eens. En verder?
‘De oorsprong van de benaming verdieping ligt in de Late Middeleeuwen, zo vermeldt het Etymologisch Woordenboek van het Nederlands. De huizen hadden tot die tijd vaak alleen een begane grond en een zolder. Die zolder (vlak onder de kap van de woning) was een lage ruimte: je kon er niet staan. Doordat men de vloer van de zolder ging verlagen (‘verdiepen’), werd de ruimte hoger en werd de zolder daardoor bruikbaarder. Zo’n zolder met een lagere vloer werd een zolder met verdiep genoemd. Toen er huizen kwamen met meer etages, raakte verdieping in gebruik voor álle woonlagen van een huis of gebouw.’

Van die ooit zo machtige gordiaanse knoop blijft slechts een lullig slap draadje over.
Toch een zegen dat googelen.

Nog zoiets, ‘hij is onder ons’. Je zou gemakkelijk in de valkuil van de letterlijke betekenis kunnen lopen. ‘Onder’, iets waar je overheen loopt. Je zou je dus kunnen vergissen en kunnen aannemen dat hij overleden is, begraven, en voor eeuwig onder ons in de grond ligt. Maar het tegendeel is waar. Met de zegswijze wordt bedoeld dat hij springlevend is en zich tussen ons begeeft, onder ons is.

Ik vind het maar verwarrend. ‘Onder’ zeggen waar ‘tussen’ bedoeld wordt, een woord als ‘verdieping’ gebruiken voor ‘verhoging’.

Over ‘verdieping’ heb ik zelf ook een ideetje, eentje die mij heel aannemelijk lijkt. Je loopt een flatgebouw binnen en bij iedere etage verdiep je je als het ware in het gebouw. Het gebouw verlaten kan alleen door terug te keren naar het oorspronkelijke 0-punt. Dat afdalen zou je verwarrend genoeg ook weer verdiepen kunnen noemen, maar dat brengt ons geen stap dichter bij een heldere verklaring, het doel waarna we allen streven.

Ook je verdiepen in een probleem kan zo heel eenvoudig verklaard worden. Je vertrekt vanuit het 0-punt, het onbegrip. Door heel hard na te denken verlaat je de uitgangspositie, waar alles nog vaag en inconsistent is. Om een oplossing te vinden ‘verdiep’ je je dus in een probleem.  Dat is tenminste logisch.

Nog eentje dan. Het Engelse woord ‘flat’ dat in zwang is om een hoog gebouw met vele etages aan te duiden. Ook dit heb ik maar eens opgezocht. Het is 17:11 uur en ik heb verder toch niets te doen, dus kom maar op met die verklaring.

‘Flat is het Engelse woord voor plat. Het duidt als woningnaam ook op de hoogte van de gelijkvloerse woning. In het Nederlands is deze Engelse term vooral in gebruik als aanduiding voor een hoog gebouw met etagewoningen.’

Oorspronkelijk was de term ‘flat’ dus gereserveerd voor gelijkvloerse woningen (wat ik begrijp) maar in het Nederlands vinden we het blijkbaar gepast om verwarring te zaaien.

Begrijpend lezen is er door de jaren heen niet gemakkelijker op geworden. Ik begrijp die 15-jarigen wel.
Wat nou slecht zijn in begrijpend lezen! De Nederlandse jeugd, op 1 na het slechts scorend van alle landen! Maar het zijn de leerlingen niet, aan hen ligt het niet. Het is de Nederlandse taal, die laat zich niet begrijpend lezen. Daar zou iets aan gedaan moeten worden!

Laat ze het cijfer van de leerlingen maar eens vermenigvuldigingen met de complexiteit van de taal, dan wil ik die ranglijst nog wel eens zien!