F. Komt wel goed, joh

In een week waarin mijn leven weinig te melden had, niet meer of minder dan gewoonlijk, stak er een frisse wind op boven de altoos woeste wateren. Dit keer veroorzaakt door een door de tijd voortgestuwde lokroep met de goedmoedige naam ‘ongefundeerd vertrouwen’. 

Ik ken het ‘ongefundeerd vertrouwen’ uit vroegere tijden. Vol kopzorgen ging ik bij mijn oude moeder op bezoek. Ik zat tot aan mijn kruin vol met verhalen over uit de bocht gierende projecten, achterlijke managers en kortzichtige tegenwerking. Ze keek me vriendelijk aan en sprak de roemruchte woorden: ‘komt wel goed, joh’.  

Het gekke was dat het ongefundeerde gedachtengoed een goede uitwerking op me had. Het wist me op miraculeuze wijze uit de maalstroom van angstige voorgevoelens te halen.

Toch had ik ook weleens het idee dat ze de positief geladen bezwering vooral van stal haalde wanneer ze het gesprek wilde beëindigen. Ik kende haar als iemand die geen zin had in moeilijk gedoe of in raadsels die haar boven de pet gingen. 

Het vermogen om met een totaal ongefundeerde mening pais en vree rond te strooien, heb ik altijd als een gave beschouwd die niet iedereen gegeven is. Ik riep ook wel eens iets in de trant van ‘Ik heb er een goed gevoel over’. De manager over wie ik dit in mijn ogen overtuigende argument liet neerdalen was daar geenszins van overtuigd. ‘Dus als ik je goed begrijp wil je dat we gaan investeren op basis van een goed gevoel?!’ Ik weet nog dat ik niets kon uitbrengen en wat bedremmeld op mijn voeten heen en weer stond te wiebelen. Uit mijn weifelende gedrag zou zelfs hij kunnen opmaken dat ik geen steekhoudende ijzers meer in het vuur had. De investering ging, zoals je zult begrijpen, niet door.

Ik waag te betwijfelen of politici, net als mijn moeder, ook behept zijn met de gave om ongefundeerd pais en vree als sterrenstof te laten neerdalen.

Eerst wordt er door het politieke campagneteam een leus bedacht zoals ‘Goedkoper en gelukkiger’. Vaak appelleert een slogan aan iets waar je op het eerste gezicht niets tegen in kunt brengen. ‘Goedkoper en gelukkiger’ - wie wil dat nou niet! Dat het ongefundeerd is, dat doet er niet toe.  Er wordt niet bij verteld welke offers er wanneer en door wie gebracht moeten worden en hoe de offers zich verhouden tot de doelen. Tegelijkertijd met het politieke elan worden ook de rode potloden geslepen.

     

We zijn bang om de op niets gebaseerde zeepbel kapot te prikken, zoals we ooit als ouder wordend kind ondanks beter weten bleven vasthouden aan de komst van Sinterklaas. Het verdiepen in een probleem en het in detail proberen uit te werken wordt vaak als vervelend en ingewikkeld ervaren. Ik begin mijn moeder al wat beter te begrijpen. Daarbij komt nog dat na verloop van tijd zal blijken dat veronderstelde beren op de weg een straatje om zijn gaan lopen en helemaal geen hinderlijke obstakels zijn. Dus ruim baan voor het ‘goedkoper en gelukkiger’ visioen!  

Van belang is de manier waarop de blijde boodschap gebracht wordt. Het moet in overeenstemming zijn met de inhoud van de boodschap. Mensen (dus ook het electoraat) zijn mans genoeg om inconsequenties waar te nemen tussen non-verbale en verbale uitingen. Lichaamstaal en inhoud mogen geen tegenstrijdige boodschappen uitstralen.

Ik weet niet wat hun inhoudelijke boodschap precies inhield, maar de gezichten van de VVD-bewindvoerders vertonen tekenen die meer met zwaar weer geassocieerd worden dan met een zonnige dag. Gelukkig had wat er die dag ter tafel kwam van doen met ‘werkenden’ en iets met ‘eerlijker’, begrippen die mij tegenwoordig niet zo veel meer zeggen. Dat komt omdat ik al jaren geen betaald werk meer verricht en de wereld altijd al oneerlijk heb gevonden, dus glijden wat dat betreft alle voors en tegens van me af als druppels van de veren van een in olie ondergedompelde wilde zwaan. 

De gezichten stralen geen geruststellend ‘Komt wel goed, joh’, ‘maak je geen zorgen’ of ‘goedkoper en gelukkiger’ uit.

Maar eerlijk is eerlijk, misschien hadden ze hun gezichten voor de gelegenheid wel afgesteld op het ‘eerlijke verhaal’. Ik ben er niet gerust op, wat er ook voor mooie beloftes van de kansel gepredikt werden. Gezichten laten zich nu eenmaal moeilijk verloochenen. Non-verbaal spreken ze zwartgeblakerde boekdelen.